کدام چک،کیفری و کدام حقوقی؟

سه شنبه ۱ دی ۱۳۹۴ -- ۲۱:۲۸

حتما تا به حال شنیده‌اید که می‌گویند آیا6 چک کیفری است یا حقوقی؟ این عبارت فقط در مورد چک‌های برگشتی (بلامحل) استفاده می‌شود و مربوط به نوع مسوولیت شخص صادرکننده چک است. اگر چک کیفری باشد، می‌توان علاوه بر این‌که وجه چک را دریافت کرد، صاحب حساب (صادرکننده) را نیز به زندان انداخت؛ ولی اگر چک حقوقی باشد، فقط می‌توان وجه چک را دریافت کرد. البته ناگفته نماند که نوع چک در سرعت و نحوه رسیدگی در دادگاه متفاوت است و در چک کیفری زودتر و راحت‌تر به پولمان خواهیم رسید؛ اما در چک حقوقی به خاطر آیین دادرسی پرپیچ و خم، دیرتر به نتیجه خواهیم رسید.
اصولا اگر اشخاص با یکی از موارد زیر مواجه شدند، می‌توانند چک را برگشت بزنند:
۱ـ نبودن وجه نقد یا کافی نبودن آن
۲ـ صدور دستور عدم پرداخت وجه چک به بانک از طرف صاحب حساب
۳ـ تنظیم چک به صورت نادرست از قبیل عدم مطابقت امضا، اختلاف در مندرجات چک، قلم‌خوردگی و…
۴ـ صدور چک از حساب مسدود
اما نکته مهم آن است که وصف کیفری و حقوقی زمانی مطرح می‌شود که دارنده چک برگشتی، آگاهی‌ نسبت به مدت زمان قابل قبول برای طرح شکایت را ندارد. به موجب ماده (۱۱) قانون صدور چک، مهلت شکایت کیفری علیه صادرکننده چک ۲ دوره ۶ ماهه می‌باشد. منظور از این دو دوره، ابتدا حداکثر تا ۶ ماه پس از تاریخ صدور چک است که دارنده چک می‌تواند آن را برگشت زده و گواهی عدم پرداخت دریافت کند. پس اگر در این مدت، دارنده چک آن را به بانک ارائه نداده و مقدمات شکایت را فراهم نکند، این مهلت از بین می‌رود و دیگر قابل تعقیب کیفری نیست. ۶ ماه دوم از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت است، بدین منظور که اگر دارنده چک در مهلت ۶ ماه پس از تاریخ صدور، چک را به بانک برده و در صورت نبود وجه نقد در حساب، آن را برگشت زده و گواهی عدم پرداخت از طرف بانک صادر شود، از این تاریخ وی نیز ۶ ماه وقت رسیدگی کیفری در محاکم دادگستری را خواهد داشت؛ ولی اگر دارنده چک در مهلت‌های یاد شده، اقدامی نکند، دیگر امکان شکایت کیفری و محکوم کردن صادرکننده چک به مجازات‌هایی که در قانون ذکر شده است، وجود ندارد و می‌توان از طریق طرح دعوای حقوقی و تقدیم دادخواست به دادگاه صالح تنها به طلب مادی و خسارت‌های وارده دست یافت که این امر مستلزم جریان طولانی دادرسی است و دارندگان چک بی‌محل تمایل چندانی به استفاده از آن را ندارند.
برای مثال تاریخ صدور چکی ۱۰‌/‌۱‌/‌۸۹ است، دارنده چک برای تعقیب کیفری فقط ۶ ماه فرصت دارد که چک را برگشت بزند؛ یعنی تا تاریخ ۱۰‌/‌۷‌/‌۸۹٫ حال اگر در این مدت چک را برگشت زد، می‌تواند تا ۶ ماه پس از این تاریخ (برگشت زدن چک یا دریافت گواهی عدم پرداخت از بانک) به مراجع صالح برود و اقامه دعوای کیفری کند؛ اما اگر تا تاریخ ۱۰‌/‌۷‌/‌۸۹ چک را برگشت نزند، دیگر نمی‌تواند تقاضای تعقیب کیفری کند و از مهلت ۶ ماه دومی استفاده کند.
چک برگشتی کیفری و شکایت در دادسرا
هرگاه دارنده چک یا کسی که چک به نام او پشت‌نویسی شده است، متوجه شود که در حساب صاحب چک، پولی وجود ندارد که به او بپردازند، باید در ابتدای امر، چک را برگشت بزند و پس از آن یک گواهی عدم پرداخت که شامل هویت چک و صادرکننده آن و علت عدم پرداخت چک است را به همراه مهر و امضا از بانک دریافت کند تا بتواند مراحل بعدی شکایت و پیگیری خود را آغاز کند. با در دست داشتن چک برگشتی (چک بلامحل) دارنده چک برای شروع تعقیب کیفری باید اقدامات زیر را انجام دهد:
۱ـ از پشت و روی اصل چک ۲ نسخه کپی برابر اصل تهیه کند .
۲ـ از گواهینامه عدم پرداخت بانک مبنی بر علت عدم پرداخت چک ۲ نسخه کپی برابر اصل تهیه کند.
۳ـ شکایت را در فرم‌های چاپی مخصوص تکمیل و امضا کند و سپس تمبر بزند.
۴ـ اصل چک برگشتی و شناسنامه یا کارت شناسایی را همراه با مدارک بالا به مرجع قضایی تحویل دهد. حال دارنده چک باید در زمان مناسب یعنی همان ۶ ماه از تاریخ گواهی عدم پرداخت با در دست داشتن مدارکی که قبلا بیان شد، به دادسرای محل مراجعه و با طرح شکایت کیفری خواستار مجازات صادرکننده چک بلامحل گردد.
درخصوص مجازات چک‌های برگشتی که مشمول تعقیب کیفری هستند، ماده ۷ قانون صدور چک اصلاحی سال ۸۲ می‌گوید: الف) چنانچه مبلغ مندرج در متن چک کمتر از ۱۰ میلیون ریال باشد، به حبس تا حداکثر ۶ ماه محکوم خواهد شد. ب) چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از ۱۰ میلیون ریال تا ۵۰ میلیون ریال باشد، از ۶ ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد. ج) چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از ۵۰ میلیون ریال بیشتر باشد، به حبس از یک سال تا ۲ سال و ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت ۲ سال محکوم خواهد داشت. همچنین ماده ۱۰ قانون چک اعلام می‌دارد که هر کسی با علم به بسته بودن حساب بانکی خود، چک صادر نماید به حداکثر مجازات مندرج در ماده (۷) محکوم میشود.

منبع : کانال مدیریت مالی @MODiRiATMAliCOM

مهدی صمدی

کارمند بانک صادرات و دانشجوی دکتری مدیریت مالی هستم . علاقه مند به مباحث بانکی ، بازارهای مالی ، بورس و سهام و مدیریت منابع انسانی و ...

More Posts

  1. esf
    شنبه ۵ دی ۱۳۹۴ -- ۲۲:۴۸

    سلام آقای صمدی

    چه خوب من اتفاقی این وبلاگ رو پیدا کردم.
    من 22 ابان ازمون صادرات دادم خوشبختانه نفر اصلی قبول شدم.
    حالا چند سوال که ممنون میشم جواب بدید

    من ابتدای امسال تجارت هم قبول شدم اما ذخیره ولی تجارت تمرکزش روی اصلی ها بود یعنی مصاحبه و اینا زیاد ملاک نبود براش .
    1-حالا صادرات چطور ؟ چون اینجا اصلی قبول شدم آیا امید قطعی داشته باشم به استخدام ؟
    حالا در صورت قبولی
    2-دقیقا من اولین حقوقی که میگیرم چقدره؟
    3- شما در جریان هستی استخدام پارسال صادرات چقدر زمان طول کشید بین ازمون و اینکه فرد قبول شده بره پشت باجه؟

    • مهدی صمدی
      جمعه ۱۱ دی ۱۳۹۴ -- ۰۸:۴۴

      سلام
      مبارکه
      اگه مشکل خاصی نداشته باشید حتما صادراتی می شید .
      حقوقتون بالای یک تومان باید باشه
      به نظرم کمتر از شش ماه از ازمون نشه

      • esf
        جمعه ۱۱ دی ۱۳۹۴ -- ۱۲:۲۷

        خیلی ممنون از پاسخگوییتون
        این مشکل خاص که میفرمایید شامل چه مواردیه ؟
        من خدا رو شکر از لحاظ پزشکی مشکلی ندارم . سو پیشینه و اینا هم مشکلی ندارم .
        فقط میمونه تحقیقات محلی که شاید به جز دو تا از همسایه ها کلا کسی منو نشناسه(چون 4 سال دانشگاه شهر دیگه بودم و بعدش 2 سال سربازی). اهل مسجد رفتن و نماز جمعه و اینا هم نیستم .
        فقط از همین تحقیقات محلی میترسم که بیان تحقیق و اصن کسی تو محل منو نشناسه.

  2. سحر کریمی
    پنج شنبه ۱۰ دی ۱۳۹۴ -- ۰۸:۴۱

    با سلام و خسته نباشید
    میخواستم بدونم چطور میتونم وام سی میلیون تومانی دریافت کنم مقرون به صرفه باشه
    -سود کم
    – اقساط مناسب داشته باشد
    -در جایی سپرده گذاری کنم که در سریع ترین زمان ممکن بشه بر اساس سپرده گذاری وام گرفت.
    پیشنهاد شما کدام بانک یا صندوق است ؟جوابش خیلی مهم است و مشکلاتی دارم نگران هستم خواهشمندم کامل راهنمایی فرمایید
    متشکر از راهنماییتون

    • مهدی صمدی
      جمعه ۱۱ دی ۱۳۹۴ -- ۰۸:۳۳

      سلام
      سود کم که کم داریم
      به موسسه بسیجیان یا همون بانک مهراقتصاد مراجعه کنید یا بانک رسالت و بانک مهر که قرض الحسنه هستند
      طرح هایی دارند که سود وام هاشون کم در می یاد . البته مهر و رسالت اقساط ریاد خوبی ندارند .
      بیشتر نمی دونم
      اگر اطلاع پیدا کردید ما رو هم خبر کنید

  3. محمدباقر
    پنج شنبه ۱۰ دی ۱۳۹۴ -- ۰۹:۴۹

    سلام دوست عزیز بنده تا حالا چندین بار از مطالب وبلاگ شما استفاده کردم و امیدوارم که موفق و پیروز باشید و به این دلیل که کسی از کارمندان بانک صادرات رو نمی شناسم معمولا سوالاتم رو از شما می پرسم و شمام البته با صبر و حوصله جواب می دهید. با اجازه تون چند تا سوال داشتم از خدمتتون(من در حال طی مراحل استخدامی اخیر بانک صادرات هستم)
    1- آیا شما به عنوان یک کارمند بانک صادرات از این شغل راضی هستین؟
    2- بنده کارشناس ارشد حقوق جزا هستم ولی بانک میخواد منو به عنوان کارشناس استخدام کنه چون میگه گرایش جزا تو آگهی نیست ولی خودتون که می دونین حقوق جزا به درد بانک می خوره(مباحث کیفری چک و پولشویی و …..) آیا بعدا می تونم مدرکم رو ارایه بدم؟
    3-من که رشتم حقوق رو هم می فرستند به عنوان صندوق دار؟
    4- فرق بانکدار با بانکیار چیه؟
    خودم شرمنده شدم از اینکه این همه سوال پرسیدم. ممنون میشم اگر جواب بدین. ببخشید

    • مهدی صمدی
      جمعه ۱۱ دی ۱۳۹۴ -- ۰۸:۳۱

      سلام
      ممکنه فعلا در باجه برید .
      بانکدار تحویلدار بانکه و بانکدار متصدی اداری و پشت دست باجه …
      فعلا فکر کنم بیشتر به بانکدار احتیاج دارند و نشه زود به عنوان وکیل یا کارشناس حقوقی ازتون استفاده کنند تا گروه فعلی بازنشست بشند که فکر کنم تا دو سه سال اینده جاها خالی بشه
      فعلا اگر کاری بیرون سراغ ندارید و درامدی ندارید فرصت خوبی دارد با حضور در بانک
      با رشته شما هم می تونید در ساعات غیر اداری کار مشاوره ای در بیرون انجام بدید که می تونه تجربه کاری و رزومه ای برای اینده در بانک باشه
      موفق باشید

      • محمدباقر
        جمعه ۱۱ دی ۱۳۹۴ -- ۲۲:۵۲

        ممنون از راهنمایی دلسوزانه شما. البته بنده به عنوان نفر اصلی انتخاب شدم و امیدوارم که با طی کردن صحیح مسیر مصاحبه ها و معاینات پزشکی به همکار آینده شما مبدل بشم. راستش رو بخواین من با مطالعه و تحقیق بر روی این بانک هم یک نوع تعصب بر روی بانک صادرات پیدا کردم و هم اینکه مطمئن هستم که با یاری خدا و عنایت امام رضا در صورت موفقیت در مصاحبه و معاینه خیلی خوب بتونم در این بانک ترقی کنم. انشاالله

        • محمدباقر
          جمعه ۱۱ دی ۱۳۹۴ -- ۲۲:۵۷

          راستی ازتون درخواست می کنم در صورت امکان یک مطلب در مورد سهام بانک صادرات و مزایای سهام این بانک بنویسید چون امروز که چک کردم سهام بانک صادرات 884 ریال بود و هر سهم بانک ملت 1950 ریال. اگر ممکن باشه که در مورد سهام بانک صادرات کمی توضیح بدید ممنون میشم چون در یکی از تایپیک ها نوشته بودید که ترجیح دادید به جای گنجینه سپهر برا فرزندتون سهام بخرید. معذرت بابت مزاحمت های مکرر
          **************************************************
          سلام عزیز من
          این داستان برجام اگه به نتیجه برسه و جنگ یا تحریم جدی و جدیدی اتفاق نیفته ، قیمت سهام بانکها تا سه سال دیگه می تونه 50 تا 100 درصد رشد کنه .
          سهامی مثل صادرات ظرفیتت بالایی برای رشد قیمتی دارند جدا از اینکه سالانه نزدیک 10 درصد هم می تونید از سود مجمع برخوردار بشید .
          فکر کن سه تا مجمه برید با صادرات 88 تومانی و هر مجمع 8 تومان بده برای شما بعد سه سال در می یاد 64 تومان
          اگه قیمت صادرات سه سال دیگه 130 هم فرض کنیم می شه 100 درصد سود .
          بازار به خاطر تحریم ها و برخی سیاست بازی داخلی خراب شد وگرنه سود بازار دلنشین تر از سود بانکی هست .
          سهام بانک ملت هم خوبه و همچین وضعی داره .
          سرمایه گذاری غدی رهم از اون سهم هایی است که با مساعد شدن اوضاع پتروشیمی ها سالانه سی درصد می تونه بهتون سود بده .
          باز د رخدمتم

  4. پنج شنبه ۱۰ دی ۱۳۹۴ -- ۱۶:۲۰

    سلام دوباره اقای صمدی
    ممنون بابت مطالب وبلاگ
    من تو ازمون اخیر بانک صادرات پس از مصاحبه قبول نهایی شدم و الان منتظر مرحله پزشکی هستم,میخاستم بدونم تو مرحله پزشکی به کف پایی که صاف باشه گیر میدن؟
    در حالی که من خدمت هم رفتم
    یه سوال دیگه هم اینکه اولین وام رو به همکارهایی جدید بعد از چه مدت میدهند,و مبلغشو اگه میشه بگید
    خیلی ممنونم اگه جواب بدید

    • مهدی صمدی
      جمعه ۱۱ دی ۱۳۹۴ -- ۰۸:۲۴

      سلام

      مبارکه عزیزم
      فکر نمی کنم کف پا مانع از حضورتون در بانک صادرات بشه .
      احمد جان اونقدر می دند که زندگی خوبی داشته باشی
      اولین هم بعد دو سال فکر کنم بدند و مسکن بعد سه سال

      • رفیعی
        دوشنبه ۱۴ دی ۱۳۹۴ -- ۱۷:۲۱

        سلام برادر صمدی
        من هم از استان فارس قبول اصلی شدم ولی متاسفانه پام رو عمل جراحی کردم و خیلی می ترسم. البته توکل بر خدا. . دوستانی که رفتن پزشکی می گفتن پزشک سریع برامون امضا کرد و آمدیم بیرون.

        • مهدی صمدی
          دوشنبه ۱۴ دی ۱۳۹۴ -- ۱۹:۰۱

          سلام
          امیدوارم که خبر بانک صادراتی شدنتون بشنوم

  5. مهدی
    یکشنبه ۱۳ دی ۱۳۹۴ -- ۰۲:۴۳

    سلام آقای صمدی من مهدی هستم از همکاران بانک صادرات خیلی خوشحالم از فعالیت شما تو وبلاگ تون خیلی عالیه خدا عمرتون بده یه سوالی داشتم اگر لطف بفرمایید یک مثال عددی از محاسبه ذخیره مطالبات با لحاظ کردن ضرایب وثیقه بزنید خیلی خیلی ممنون میشم

    • مهدی صمدی
      سه شنبه ۶ بهمن ۱۳۹۴ -- ۱۶:۰۳

      سلام
      شرمنده دیر شد
      از دستم در رفت
      برای سررسید گذشته 10 درصد ، معوق20 و برای مشکوک100 درصد باید باشه .
      اگر وثیقه رهنی باشه در مشکوک تا 50 درصد هم پایین می یاد

  6. یکشنبه ۱۳ دی ۱۳۹۴ -- ۱۶:۰۵

    سلام اقای صمدی ممنونم از پاسختون
    از الان یه تعصب خاصی پیدا کردم به صادرات
    تبلیغات بانک که گلریز خونده رو دانلود کردم هرروز گوش میدم!!!