قیمت تمام‌شده پول در بانک‌ها

دوشنبه ۲۳ شهریور ۱۳۹۴ -- ۲۰:۳۸

عوامل تاثیر‌گذار در قیمت تمام‌شده پول در بانک‌ها به دو شکل مستقیم و غیر‌مستقیم تقسیم می‌شود که سود سپرده‌ها ازجمله عوامل مستقیم و هزینه‌های اداری‌، حقوق کارکنان‌، استهلاک املاک از عوامل غیر‌مستقیم و تاثیر‌گذار در قیمت پول در بانک‌ها محسوب می‌شود.

 

اما نکته قابل توجه اینکه در ایران عامل اصلی در افزایش قیمت تمام‌شده پول ناشی از هزینه‌های مستقیم (سود سپرده‌ها) است‌ که اگر بخواهیم بخش‌های مختلف اقتصادی و عموم مردم از تسهیلات ارزان‌قیمت بانک‌ها بهره‌مند شوند باید هزینه‌های پول را در سیستم بانکی کاهش دهیم که این امر هم منوط به مدیریت و کاهش هزینه‌های مستقیم است، به عبارتی، سودی که به سپرده‌گذاران پرداخت می‌شود تابعی از نرخ تورم است، اما نمی‌توان پذیرفت در شرایط فعلی که نرخ تورم اعلام شده توسط منابع رسمی نزدیک به ۲۰درصد را نشان می‌دهد نرخ سود سالانه بانک‌ها براساس بسته پولی بانک مرکزی ۱۲درصد باشد،‌ چون در این شرایط سپرده‌گذاران دیگر تمایلی به سرمایه‌گذاری در بانک‌ها و موسسات مالی از خود نشان نمی‌دهند که این امر تاثیر بسزایی در تامین هزینه‌های جاری بانک‌ها دارد.

 

به این ترتیب در این حالت بانک‌ها نمی‌توانند از عهده هزینه‌های خود برآیند و برهمین اساس قیمت تسهیلات پرداختی با افزایش نرخ روبه‌رو می‌شود. البته تورم هم می‌تواند تابعی از افزایش قیمت تمام‌شده پول باشد، اما این راهکار مناسبی به نظر نمی‌رسد که برای کاهش نرخ تورم قیمت تمام‌شده پول را از طریق کاهش سود سپرده‌گذاری کاهش دهیم، چون از این طریق هم بانک و هم مشتری متضرر خواهند شد. به این ترتیب کاهش نرخ تورم و قیمت تمام‌شده پول باید همگام با یکدیگر اتفاق بیفتد تا فشار فقط به موسسات مالی وارد نشود. البته باید به این نکته هم اشاره کرد که قیمت تمام‌شده پول در بانک‌های خصوصی به علت شرایط خاص جذب منابع، بالاتر از بانک‌های دولتی است.

 

بررسی‌ها نشان می‌دهد قیمت تمام‌شده پول در بانک‌های دولتی حدود ۱۳ تا ۱۵ درصد است و این درحالی است که این قیمت در بانک‌های خصوصی تا ۲۱ درصد نیز می‌رسد. ذکر این نکته هم ضروری است که سیاست کاهش مداوم سودبانکی باعث می‌شود تا بانک‌های خصوصی دوباره به دولتی تغییر ماهیت دهند چون در این حالت است که قیمت تمام‌شده پول در بانک‌ها کاهش خواهد یافت.

 

نحوه محاسبه قیمت تمام شده پول

 

1- محاسبه هزینه مستقیم پول

دراین مرحله می بایست هزینه مستقیم (بهره) پول محاسبه گردد بدین منظور لازم است هزینه هر یک از منابع در اختیار بانک مورد بررسی و محاسبه قرار گیرد نحوه این عمل به شرح ذیل است.

 

الف – میانگین مانده منابع بانک را طی سال بدست می آوریم ( منظورمان از منابع تمام حسابهای سمت چپ ترازنامه باستثناء حسابهای داخلی می باشد)

 

ب- نرخ سپرده قانونی را در میانگین هر یک از منابع مشمول سپرده قانونی ضرب نموده و نتیجه را از میانگین هر یک از منابع کسر می نمائیم بدین ترتیب میانگین منابع پس از کسر سپرده قانونی بدست می آید ( ضریب سپرده قانونی برای منابع مشمول برابر 17% می باشد البته این نرخ برای منابع مشمول مناطق آزاد برابر 10% است )

 

ج – ضریب نقدینگی را در منابه مشمول آن ضرب می نمائیم منابع مشمول ضریب نقدینگی عبارتند از حسابهای قرض الحسنه جاری ، پس انداز، سپرده های کوتاه مدت و بلند مدت و همچنین سپرده نقدی ضمانتنامه ها .ضریب نقدینگی 3% می باشد که می بایست در سرفصلهای یادشده ضرب و سپس از هر یک از منابع مربوطه کسر شود.

 

د- اینک میانگین هر یک از منابع را پس از کسر سپرده قانونی و کسر ضریب نقدینگی در اختیار داریم به این می گویند خالص منابع یا منابع آزاد اینک میانگین منابع آزاد هر یک از سرفصلها را جداگانه داریم.

 

ه – حال درصد منابع آزاد هر سرفصل را از مجموع منابع آزاد بدست می آوریم.

 

و – دراین مرحله درصد هزینه هر یک از منابع را در سرفصل متناظرش ضرب می نمائیم ( مثلاً درصد هزینه حسابهای جاری صفر و درصد هزینه حسابهای پس انداز 2% و به همین ترتیب درصد سپرده های کوتاه مدت و بلند مدت و سایر منابع را که ان شاءالله در فرصت دیگر و در پست دیگری این مطلب را کامل خواهم گفت) یادمان باشد درصد هزینه هر سرفصل باید در میانگین مانده هر سرفصل ضرب شود نه در میانگین منابع آزاد هر سرفصل.

 

ز- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بابت سپرده قانونی که بانکها نزد وی به ودیعه می گذارند براساس مانده اقلام تودیع شده سود پرداخت می کنند که برابر 1 درصد سپرده قانونی تودیعی می باشد لذا در این مرحله برای تعدیل هزینه هر سرفصل از منابع ،لازم است سود سپرده قانونی متعلقه به هر سرفصل را بدست آوریم برای اینکار باید ان منابعی را که در نرخ سپرده قانونی ضرب نموده ایم را مد نظر قرار داده و نتایج بدست آمده از ضرب نرخ سپرده قانونی در آنها را در ضریب 1درصد بدست آوریم.

 

ح – و حال باید هزینه تعدیل شده هر سرفصل را بدست آوریم برای اینکار درصد هزینه هر یک از سرفصلها را در میانگین هر سرفصل ضرب نموده نام آنرا A گذارده وسپس سود سپرده قانونی هر سرفصل را از A  کسر می نمائیم و ماحصل را بر منابع آزاد هر سرفصل تقسیم می نمائیم و در 100 ضرب نموده به این ترتیب درصد هزینه تعدیل شده هر سرفصل بدست می آید.

 

ط- درآخر درصد هزینه تعدیل شده هر سرفصل را در درصد منابع آزاد هر سرفصل که در بند ه بدست آوردیم ضرب نموده با اینکاردرصد هزینه مستقیم پول برای هر سرفصل بدست می آید و با جمع درصد همه سرفصلها درصد مستقیم کل پول برای بانک بدست می آید.

 

2- هزینه غیرمستقیم پول

پس از بدست آوردن هزینه مستقیم پول لازم است درصد هزینه غیرمستقیم پول نیز محاسبه و به درصد هزینه مستقیم اضافه گردد تا قیمت تمام شده پول به درصد بدست آید نحوه محاسبه هزینه غیرمستقیم به شرح ذیل است.

الف – هزینه استهلاک را در سطح کل بانک بدست می آوریم

ب – هزینه مطالبات مشکوک الوصول را برای کل بانک بدست می آوریم

ج – هزینه های اداری و پرسنلی را برای کل بانک بدست می آوریم

د – جمع هزینه های فوق را بدست می آوریم و آنرا بر میانگین منابع آزاد بدست آمده در قسمت 1-د تقسیم می نمائیم  و در 100 ضرب می کنیم با این عمل درصد هزینه غیر مستقیم پول بدست می آید.

 

در پایان باید گفت موسسات مالی و بانک‌ها در برابر آحاد جامعه که ‌به‌عنوان سپرده‌گذاران محسوب می‌شوند متعهد هستند اما سپرده‌گذاران در ازای توقع دریافت سود بالا در زمان سپرده‌گذاری‌، تمایل دارند که در زمان اخذ تسهیلات و وام، سود بسیار کمتری در ازای آن پرداخت کنند اما این اختلاف به ضرر اقتصاد و سیستم بانکی است و هزینه‌های ملی را افزایش خواهد شد.

/منبع: روزنامه گسترش صنعت

مهدی صمدی

کارمند بانک صادرات و دانشجوی دکتری مدیریت مالی هستم . علاقه مند به مباحث بانکی ، بازارهای مالی ، بورس و سهام و مدیریت منابع انسانی و ...

More Posts

هیچ دیدگاهی تا اکنون ثبت نشده است.